عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
350
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
پس خبر رسيد كه مطيع [ 1 ] خراسان مر ابو على چغانيانى را داد ، و بكر بن مالك ، [ 2 ] بدين خبر تافته گشت ، و با حشم بيرون آمد ، و به ده آزادوار [ 3 ] فرود آمد از روستاى گويان ، [ 4 ] و از آنجا با حشم تدبير كرد مر حرب را . پس پيشروان لشكر گفتند : علف تنگ است ، و لشكر چيزى ندارد حرب نتوانند كرد . پس بكر بن مالك [ 5 ] سوى رشيد عبد الملك بن نوح نامه نوشت به صورت اين حال ، و از وى مال خواست . رشيد مر اسماعيل بن طغيان [ 6 ] را باز گردانيد و مال واجب نفرستاد . و چون اين خبر بخراسان رسيده بود ، و خراسان بشوريده بود ، بدين سبب حسن بويه مر ابو الفتح بن العميد [ 7 ] را به اصفهان فرستاد تا حرب كرد ، و پسر ماكان را بگرفت و به قلعهء ارگان [ 8 ] فرستاد و نيز كس او را نديد . و اين فتح اصفهان اندر ماه ربيع الاول سنه اربع و اربعين و ثلثمائه ( بود ) .
--> [ ( 1 - ) ] المطيع باللّه ابو القاسم فضل بن مقتدر متولد 301 ه . كه از 334 تا 363 ه . خليفهء بيست و سوم خاندان عباسى بود . [ ( 2 - ) ] هر دو : ملك ؟ [ ( 3 - ) ] آزادوار شهركى بود مركز ناحيت جوين نيشاپور ( مراصد 1 ر 65 ) . [ ( 4 - ) ] گويان : جوين ، و اين غير از گويان يا جوين شمال سيستان است . [ ( 5 - ) ] هر دو : ملك ؟ [ ( 6 - ) ] كذا در هر دو نسخه ، شايد طغان نام تركى به شد . [ ( 7 - ) ] ابن اثير 8 ر 202 الاستاذ ابا الفضل بن العميد . نام اين وزير ابو الفتح على بن محمد بن الحسين مشهور بابن العميد بن ابو الفضل ابن عميد است ( 337 - 366 ه . ) كه لقب ذو الكفايتين داشت و وزير شاعر و نويسندهء فاضلى بود ، پدرش ابو الفضل در 360 ه . در گذشته است ، و ابو الفتح در قيد و تعذيب مؤيد الدوله بمرد ( الاعلام 5 ر 143 ) . [ ( 8 - ) ] ارگان معرب ارجان به فتحهء الف و تشديد دوم مفتوح ، شهر مشهور فارس كه تا بحر يك منزل فاصله دارد ( مراصد 1 ر 52 ) .